Փաշինյանը չի խրախուսում սփյուռքահայերի՝ Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալը
Հայաստանի ներքին գործերի նախարարությունն առաջարկում է հնգապատկել Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալու և տասնապատկել դադարեցնելու համար նախատեսված պետական տուրքի չափը։ 2028 թվականի հունվարի 1-ից քաղաքացիություն ստանալու վճարը 138 դոլարից կբարձրանա մինչև 689 դոլար, իսկ քաղաքացիությունը դադարեցնելու վճարը՝ 413-ից մինչև 4132 դոլար։ Նախագիծը նաև սահմանում է բնակության ավելի խիստ պահանջներ։ Այս փոփոխություններն ուժի մեջ կմտնեն Ազգային ժողովի կողմից հաստատվելու դեպքում։
Ըստ նախագծի՝ քաղաքացիություն հայցող անձանցից կպահանջվի վերջին հինգ տարվա ընթացքում Հայաստանում ունենալ օրինական բնակության կարգավիճակ և այդ ժամանակահատվածում փաստացի գտնվել երկրում առնվազն 915 օր։ Նրանցից կպահանջվի նաև ցուցաբերել հայերենի բավարար իմացություն և Սահմանադրության վերաբերյալ գիտելիքներ։ Երդման արարողությունը նախատեսվում է անցկացնել Հայաստանում։
Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու հետ առնվազն երկու տարի օրինական ամուսնության մեջ գտնվող անձինք, ինչպես նաև ՀՀ քաղաքացի հանդիսացող երեխա կամ ծնող ունեցող դիմողները և փախստականները պարտավոր են ունենալ օրինական բնակության երեք տարվա ժամկետ և առնվազն 549 օրվա փաստացի ներկայություն Հայաստանում։
Հայաստանի քաղաքացիությունից նախկինում հրաժարված անձանց թույլ կտրվի կրկին դիմել դրա համար միայն հինգ տարի անց՝ պայմանով, որ նախորդ երկու տարվա ընթացքում նրանք առնվազն 366 օր բնակված լինեն Հայաստանում։
Քաղաքացիություն ստանալու ծախսատար և ավելի խիստ այս պահանջները հակասում են Հայաստանի կառավարության՝ երկրի բնակչության թվաքանակն ավելացնելու հայտարարած նպատակին։ Տրամաբանական կլիներ ակնկալել, որ կառավարությունը քաղաքացիություն ստանալու գործընթացն ավելի կհեշտացնի և կդարձնի ավելի նվազ ծախսատար։
Իմ կարծիքով, այս փոփոխությունների հիմքում ընկած են երկու անհիմն պատճառներ։ Վճարների բարձրացումը կհանգեցնի հետևյալին.
1․ Ավելի շատ եկամուտ ապահովում երկրի բյուջեի համար։
2․ Սահմանափակել Հայաստան ներգաղթել ցանկացող օտարերկրացիների (ինչպես ազգությամբ հայերի, այնպես էլ ոչ հայերի) թվաքանակը։
Կարելի էր կարծել, որ Հայաստանի կառավարությունը կորդեգրեր հակառակ քաղաքականությունը՝ քաջալերելով սփյուռքահայերին ներգաղթել հայրենիք՝ քաղաքացիության ձեռքբերման վճարը նվազեցնելու կամ այն լիովին անվճար դարձնելու միջոցով։
Վերջին հանգամանքը խիստ մտահոգիչ է, քանի որ Հայաստանի կառավարությունը ձգտում է սփյուռքահայերին հեռու պահել երկրից, քանի որ նրանցից շատերը համաձայն չեն Փաշինյանի հակահայկական քաղաքականությանը։
Հաշվի առնելով, որ այսօր շատ մարդիկ մեծ շարժունակություն են ցուցաբերում՝ թե՛ աշխատանքային, թե՛ անձնական նպատակներով, տրամաբանական չէ պահանջել, որ նրանք քաղաքացիություն ստանալու համար դիմելուց առաջ մի քանի տարի բնակվեն Հայաստանում։ Դեռևս 2026 թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին Հայաստանի կառավարությունը արդեն փորձել էր սահմանափակել արտերկրում բնակվող ՀՀ քաղաքացիների ընտրական իրավունքները։ Ակնհայտ նպատակն էր թույլ չտալ Հայաստան ժամանողներին մասնակցել ընտրություններին, քանի որ պաշտոնյաները կասկածում էին, թե նրանք քվեարկելու են ընդդիմադիր կուսակցությունների օգտին։
Քաղաքացիության վերաբերյալ առաջարկվող նոր կանոնների ամենաանհեթեթ դրույթը Հայաստանի քաղաքացիներից մոտ 4000 դոլար գանձելն է՝ քաղաքացիությունից հրաժարվելու դեպքում։ Ինչո՞ւ պետք է որևէ մեկը 4000 դոլար վճարի քաղաքացիությունը դադարեցնելու համար, եթե այլևս չի ցանկանում լինել ՀՀ քաղաքացի։ Թեև խիստ ցավալի է, որ արտերկրում բնակվող Հայաստանի որոշ քաղաքացիներ ցանկանում են խզել կապը հայրենիքի հետ, նրանց համար բավարար է պարզապես չօգտագործել իրենց հայկական անձնագրերը՝ քաղաքացիությունից հրաժարվելու համար 4000 դոլար վճարելու փոխարեն։
Միակ բացառությունը կլինի այն դեպքը, երբ տվյալ օտարերկրյա պետությունը, որտեղ նրանք բնակվում են, պահանջի պաշտոնապես հրաժարվել երկրորդ քաղաքացիությունից: Այդ դեպքում այդ երկքաղաքացիներին այլ բան չի մնում, քան վճարել 4 հազարական դոլար և պաշտոնապես դադարեցնել ՀՀ քաղաքացիությունը՝ ԱՄՆ-ի կամ բնակության որևէ այլ երկրի հետ իրավական խնդիրներից խուսափելու համար:
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի
